Tradycyjny strój kaszubski

Opublikowany: 31 października 2012 r.

Tradycyjny strój kaszubski urzekał dokładnością wykończenia oraz wielką dbałością o szczegóły. Utrzymany był najczęściej w kolorystyce granatowo-białej z dodatkiem czerwieni, czerni, koloru modrego oraz wiśniowego.

STRÓJ DAMSKI

Na śnieżnobiałą koszulę z bufiastymi rękawami, ozdobioną licznymi haftami, falbankami i marszczeniami, Kaszubki zakładały sznurowane gorseciki, wyszywane srebrną lub złotą nitką. Gorseciki te były czarne lub w kolorze spódnicy, zaś szyto je z aksamitu, jak również z domowej tkaniny lnianej bądź wełnianej. Po założeniu, mocno sznurowano je wstążką, aby dobrze podkreślały talię.

Charakterystycznym elementem stroju Kaszubki była suto marszczona spódnica, na której wiązano haftowany u dołu fartuszek zwany szertuchem. W dni powszednie zakładano szertuchy płócienne, zaś od święta – jedwabne. Kaszubskie spódnice z reguły były żywej barwy – szczególną popularnością cieszyły się kolory: czerwony, modry, wiśniowy, żółty i zielony. Spódnice te często zdobiły u dołu dwa lub trzy czarne pasy.

Na nogi Kaszubki wdziewały białe pończochy i zakładały odświętne obuwie. Były to sznurowane trzewiki lub wiksówki – zapinane na pasek pantofelki o podwyższonym obcasie (4-5 cm), najczęściej czarnego koloru.

Mężatki nakładały na głowę różnego rodzaju czepki – najsłynniejszym spośród nich jest złotnica, obszywana jedwabiem, tiulem, brokatem i koronkami. Bogato zdobiona, często była szyte złotą nicią (stąd nazwa: złotnica). Panny natomiast nosiły wianki lub aksamitne haftowane opaski w kolorze spódnicy.

Jako ozdoby, Kaszubki szczególnie upodobały sobie biżuterię wykonaną z bursztynu oraz korale w kolorze intensywnej czerwieni.

STRÓJ MĘSKI

Odświętny kaszubski strój męski składał się m.in. z bufiastej, płóciennej białej koszuli, haftowanej na kołnierzyku i mankietach. Na nią nakładano kamizelkę zwaną liwkiem bądź dopasowany do figury kaftan z samodziału (najczęściej granatowego) – węps, noszony przez młodych mężczyzn. Węps, często podbity czerwonym suknem, występował w wersji z długimi rękawami, jak również bez rękawów. Zarówno liwk, jak i węps były zdobione haftami oraz wyszytymi rzędami metalowych guzików. Na wierzch zakładano podbitą czerwoną podszewką sukmanę (seknia), z fałdami po bokach i leżącym kołnierzem.

Innym elementem męskiego stroju była zapinana na haftki harneja, czyli kurtka z białego płótna, przetykanego wełną.

Kaszubi nosili buksy – spodnie do kolan, których dół nogawek wkładano do cholewek butów. Na czas prac gospodarskich zakładano spodnie w kolorze brązowym, wykonane z samodziału lub płótna. Zamożniejszych stać było na eleganckie buksy jasnego koloru, uszyte z garbowanej skóry owczej lub sarniej.

Męskim nakryciem głowy był filcowy kapelusz z wąskim rondem i wysoką główką w kształcie ściętego stożka, otoczoną wstążką. Latem noszono też słomiane kapelusze.

Na co dzień do pracy zakładano korki (pantofle z drewnianą podeszwą i wierzchem ze skóry), zaś od święta – wypolerowane skorznie: buty z szerokimi cholewami, wykonane z surowej skóry, które nacierano rybim tłuszczem, aby nie przemakały.

Odtworzone dziś na potrzeby folkloru tradycyjne stroje kaszubskie odwołują się głównie do ubrań odświętnych. Jeszcze bardziej charakterystyczne są elementy strojów, które były używane przez kaszubskich rybaków. Najsłynniejsza spośród nich jest muca – futrzana czapa z baraniej skóry, z długimi nausznikami oraz nietypową, opuszczaną na kark i plecy dużą klapą, która podczas niepogody miała osłaniać twarz rybaka. Właśnie tymi czapami oraz długimi do ramion włosami Kaszubi wyróżniali się na tle innych ludów zamieszkujących pomorskie tereny.

Aleksandra Perkowska

fot. Jan Ulicki